Liste der römischen Stadtpräfekten
Die Liste der römischen Stadtpräfekten enthält die Personen, die das – meist senatorische – Amt des Praefectus urbi der Stadt Rom bekleideten. In der römischen Republik hatte dieser die Aufgabe, die Stadt Rom während der Abwesenheit der Konsuln zu verwalten; größere Bedeutung erlangte er jedoch nicht. Zur Verbesserung der Organisationsstrukturen Roms belebte Kaiser Augustus das Amt wieder, dessen Träger über die Dauer des Prinzipats weitreichende Befugnisse besonders auf dem Gebiet der Rechtsprechung hatten. In der Spätantike stand der praefectus urbi an der zweiten Stelle der viri illustres und wurde im 4. Jahrhundert aufgrund seiner Verwurzelung im Senatorenstand nicht selten zu einem Fürsprecher der traditionellen Kulte. Bis zum Jahr 353 ist eine Liste der Stadtpräfekten im Chronograph von 354 erhalten; das Amt selbst bestand jedoch noch bis weit ins Mittelalter hinein, bis es zu einem bloßen Titel verkam und mit dem Aussterben der Herren von Vico 1435 verschwand.
Römische Republik (509–45 v. Chr.)
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]| Jahr(e) (Angaben v. Chr.) | Name | Konsul im Jahr (Angaben v. Chr.) |
|---|---|---|
| 509 | Spurius Lucretius Tricipitinus | 509 |
| 499, 496 | Aulus Sempronius Atratinus | 497, 491 |
| 494 | Titus Larcius Flavus (unsicher) | 501, 498 |
| 487 | Spurius Larcius (Flavus) | 506, 490 |
| 465 | Q. Servilius (Structus? Priscus) | 468, 466 |
| 464 | L. Valerius Potitus | 483, 470 |
| 462 | Quintus Fabius Vibulanus | 467, 465, 459 |
| 459 | L. Lucretius (Tricipitinus) | 462 |
| 458 | Quintus Fabius Vibulanus (erneut) | 467, 465, 459 |
| 325 | L. Papirius Crassus | 336, 330 |
| 47 | L. Julius Caesar | 64 |
| 47 | C. Octavius | 33, 31, 30, 29, 28, 27, 26, 25, 24, 23, 5, 2 |
| 45 | L. Munatius Plancus | 42 |
| 45 | C. Clovius (möglicherweise[1]) |
Römische Kaiserzeit (36 v. Chr.–284 n. Chr.)
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]Die folgende Liste orientiert sich im Wesentlichen an Katharina Wojciechs Studie aus dem Jahr 2010.[2] Genauere Erläuterungen zu den Umständen und Amtszeiten der jeweiligen Stadtpräfekten sowie den eventuellen Unsicherheiten diesbezüglich finden sich unter Umständen in den verlinkten Personenartikeln.
| Jahr(e) | Name | Konsul im Jahr |
|---|---|---|
| Januar 25? v. Chr. | Marcus Valerius Messalla Corvinus | cos. 31 v. Chr. |
| 16–13? v. Chr. | Titus Statilius Taurus | cos. 37, cos. II 26 v. Chr. |
| ?–32 n. Chr. | Lucius Calpurnius Piso Pontifex | cos. 15 v. Chr. |
| 32–33 | Lucius Aelius Lamia | cos. 3 |
| 33–maximal 36 | Cossus Cornelius Lentulus | cos. 1 v. Chr. |
| 36?–38 | Lucius Calpurnius Piso | cos. 27 |
| 38/39–41? | Quintus Sanquinius Maximus | cos. vor 32, cos. II 39 |
| 43? | Lucius Vitellius (unsicher) | cos. 34, cos. II 43, cos. III 47 |
| ?–56 | Lucius Volusius Saturninus | cos. 3 |
| 56?–61 | Lucius Pedanius Secundus | cos. 43 |
| 61?–Sommer 68 | Titus Flavius Sabinus | cos. 47 |
| Sommer 68–Januar 69 | Aulus Ducenius Geminus | cos. vor 62 |
| Januar–Dezember 69 | Titus Flavius Sabinus (erneut) | cos. 47 |
| 70–vor 79 | Tiberius Plautius Silvanus Aelianus | cos. 45, cos. II 74 |
| spätestens 79–mindestens 83 | (? Lucius Plo)tius Pegasus | cos. ca. 73 |
| nicht vor 83/84 | Marcus Arrecinus Clemens | cos. 73, cos. II 83/84? |
| um 85? | Titus Aurelius Fulvus (?) | cos. II 85 |
| spätestens 89–91/92 | Quintus Iulius Cordinus Gaius Rutilius Gallicus | cos. 71/2, cos. II 85 |
| um 102? | Lucius Iulius Ursus Servianus (unsicher) | cos. 90, cos. II 102, cos. III 134 |
| frühestens 103 | Quintus Glitius Atilius Agricola | cos. 97, cos. II 103 |
| um 104? | Sextus Attius Suburanus Aemilianus (unsicher) | cos. 101, cos. II 104 |
| 105?–110? | Tiberius Iulius Candidus Marius Celsus | cos. 86, cos. II 105 |
| um 113? | Quintus Fabius Postuminus (unsicher) | cos. 96 |
| 114?–117? | Quintus Baebius Macer | cos. 103 |
| ca. 121–maximal 124 | Marcus Annius Verus | cos. 97, cos. II 121, cos. III 126 |
| spätestens 124–frühestens 134 | Marcus Lollius Paullinus Decimus Valerius Asiaticus Saturninus | cos. 94, cos. II 125 |
| frühestens 134–138 | Lucius Catilius Severus Iulianus Claudius Reginus | cos. 110, cos. II 120 |
| 138–? | Servius Cornelius Scipio Salvidienus Orfitus | cos. 110 |
| 139?–140? | Gaius Bruttius Praesens Lucius Fulvius Rusticus | cos. 118/119, cos. II 138 |
| 140?–146 | Sextus Erucius Clarus | cos. 117(?), cos. II 146 |
| 146?–160 | Quintus Lollius Urbicus | cos. 135? |
| ca. 160–maximal 167 | Quintus Iunius Rusticus | cos. 133, cos. II 162 |
| 167/168–179? | Lucius Sergius Paullus | cos. 151(?), cos. II 168 |
| 179/180–185/186 | Gaius Aufidius Victorinus | cos. 155, cos. II 183 |
| 185/186–189/190 | (Publius?) Seius Fuscianus | cos. 151(?), cos. II 188 |
| um 189? | Marcus Servilius Silanus (unsicher) | cos. 152, cos. II 188 |
| 189/190–31. Dezember 192 | Publius Helvius Pertinax | cos. 175, cos. II 192 |
| Januar–März 193 | Titus Flavius Claudius Sulpicianus | cos. unter Mark Aurel |
| März/April–Juni 193 | Cornelius Repentinus | cos. vor 193 (um 188?) |
| Juni–Juli? 193 | (Vibius?) Bassus | cos. vor 193 |
| Juli? 193–mindestens 196 | Gaius Domitius Dexter | cos. II 196 |
| 196–mindestens 201 | Publius Cornelius Anullinus | cos. II 199 |
| 201/203–211 | Lucius Fabius Cilo Septiminus Catinius Acilianus Lepidus Fulcinianus | cos. 193, cos. II 204 |
| 211 | Sextus Varius Marcellus (Vizepräfekt, einige Tage) | cos. ? |
| um 212 | Gaius Iulius Asper | cos. II 212 |
| um 217 | Flavius Maternianus (unsicher) | |
| 217–218 | Marcus Oclatinius Adventus | cos. II 218 |
| 218–219? | Lucius Marius Maximus Perpetuus Aurelianus | cos. 198/9, cos. II 223 |
| 219?–220? | Publius Valerius Comazon | cos. II 220 |
| 220?–221? | (Domitius?) Leo (Procillianus?) | cos. 207(?) |
| 221? | Publius Valerius Comazon (erneut) | cos. II 220 |
| 221?–März 222 | Fulvius | cos. vor 222 |
| März 222–maximal 223 | Publius Valerius Comazon (erneut) | cos. II 220 |
| frühestens 222–mindestens November 223 | Severus | cos. vor 223 |
| Dezember 223–? | Appius Claudius Iulianus | cos. II 224 |
| um 234 | Marcus Clodius Pupienus Maximus | cos. II 234 |
| frühestens 235–238 | Sabinus | cos. ? |
| zwischen 238 und 244 | Flavius Iulius Latronianus | cos. 225/230 |
| Mitte der 240er? | Lucius Caesonius Lucillus Macer Rufinianus | cos. ca. 220 |
| zwischen 244 und 249 | Decimus Simonius Proculus Iulianus | cos. 238/239 |
| vor 254 | Aulus Caecina (Tacitus?) | |
| ?–254 | Lucius Egnatius Victor Lollianus | cos. nach 218 |
| 255 | Lucius Valerius Claudius Acilius Priscilianus Maximus | cos. 233, cos. II 256 |
| 256 | Nummius Albinus | cos. II 263 |
| 257 | Gaius Iunius Donatus | cos. II 260 |
| 258–260 | Publius Cornelius Saecularis | cos. II 260 |
| 261–263 | Nummius Albinus II | cos. II 263 |
| 264–266 | [Aspasius?] Paternus | cos. ? |
| 267–268 | Lucius Petronius Taurus Volusianus | cos. 261 |
| 268/269–270 | Flavius Antiochianus | cos. II 270 |
| 270 oder 271? | Pomponius Bassus | cos. II 271 |
| 271 | Titus Flavius Postumius Varus | cos. ? |
| 272 | Flavius Antiochianus (erneut) | cos. II 270 |
| 273–274 | Virius Orfitus | cos. 270 |
| 275 | Postumius Suagrus | |
| 275 | Aelius Cesettianus[3] | |
| 275/276–277 | Ovinius Pacatianus | |
| 278–280 | Virius Lupus | cos. II 278 |
| 281 | Ovinius Paternus | |
| 282 | Pomponius Victorianus | cos. 282(?) |
| 282?–283 | Titucius Roburrus | |
| 284–285 | Ceionius Varus | |
| Ende 285? | Lucius Caesonius Ovinius Manlius Rufinianus Bassus | cos. 285 (?) |
Die Stadtpräfekten Roms der Spätantike bis 472
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]Weblinks
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]Literatur
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]- T. Robert S. Broughton: The magistrates of the Roman Republic. Vol. 1: 509 B.C.–100 B.C.; Vol. 2: 99 B.C.–31 B.C. Published by the American Philological Association, New York 1951/52 (zur Römischen Republik).
- André Chastagnol: Les fastes de la Préfecture de Rome au Bas-Empire (= Études prosopographiques. Band 2). Nouvelles Editions Latines, Paris 1962.
- Arnold Hugh Martin Jones, John Robert Martindale, John Morris: The Prosopography of the Later Roman Empire. Vol. I: A.D. 260–395; Vol. II: A.D. 395–527; Vol. III: A.D. 527–641 (Vol. III A: Abandanes – ʿIyād ibn Ghanm; Vol. III B: Kâlâdji – Zudius). Cambridge University Press, Cambridge 1971–1992 (zur Spätantike).
- Katharina Wojciech: Die Stadtpräfektur im Prinzipat (= Antiquitas. Reihe 1, Band 57). Dr. Rudolf Habelt, Bonn 2010, ISBN 978-3-7749-3690-4 (zugleich Dissertation, Universität Köln 2008; zur Kaiserzeit bis zum Jahr 289).
Anmerkungen
[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]- ↑ T. Robert S. Broughton: The magistrates of the Roman Republic. Vol. 1: 509 B.C.–100 B.C.; Vol. 2: 99 B.C.–31 B.C. Published by the American Philological Association, New York 1951/52, S. 313.
- ↑ Katharina Wojciech: Die Stadtpräfektur im Prinzipat (= Antiquitas. Reihe 1, Band 57). Dr. Rudolf Habelt, Bonn 2010, ISBN 978-3-7749-3690-4.
- ↑ Möglicherweise fiktiv, da er nicht im Chronograph von 354 verzeichnet ist, sondern nur in der Vita des Tacitus der für gewöhnlich als recht unzuverlässig angesehenen Historia Augusta erwähnt wird (Vita des Tacitus, 7,2).
- ↑ a b So jedenfalls die traditionelle Sicht der Forschung, vgl. etwa Arnold Hugh Martin Jones, John Robert Martindale, John Morris: Nicomachus Flavianus 14. In: The Prosopography of the Later Roman Empire (PLRE). Band 1, Cambridge University Press, Cambridge 1971, ISBN 0-521-07233-6, S. 345–347, hier S. 345 f. Alan Cameron: The Last Pagans of Rome. Oxford University Press, Oxford/New York 2011, S. 508–519, insbesondere S. 516–519 argumentiert jedoch, dass die drei bisher auf 392–394, 399/400 und 408 datierten Stadtpräfekturen Nicomachus Flavianus des Jüngeren in Wahrheit auf 389/390, 392–394 und 399/400 zu datieren seien. Möglich wird dies u. a. durch eine Neudatierung des Gesetzes, auf dem die Datierung der 3. Stadtpräfektur auf 408 beruht (Codex Iustinianus 2,5,1) auf 431. Wie dies von der Forschung aufgenommen wird, bleibt abzuwarten, zumal es zu einer Umorganisation der Fasten der Stadtpräfekten um 390 führen würde – u. a. würde Flavius Philippus als Stadtpräfekt 391 laut Cameron wegfallen.
- ↑ Ralf Scharf: Der Stadtpräfekt Iulius Felix Campanianus. In: Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik. Band 94, 1992, S. 274–278.