Liste der Könige von Tibet

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Wechseln zu: Navigation, Suche

Die traditionelle Liste der ältesten tibetischen Könige umfasst 42 Namen.[1] Davon gelten die ersten 26 als mythisch, da ihre Existenz nicht hinreichend glaubwürdig bezeugt ist. Die Könige 27-32 werden von der Forschung heute als historische Persönlichkeiten betrachtet.[2] Vom 33. König an sind die Herrscher aus einer Vielzahl von tibetischen und nichttibetischen Quellen gut bekannt.

Erst unter den Königen 31-33 entstand ein einheitlich regierter tibetischer Staat; die früheren Herrscher, die als Yarlung-Dynastie bezeichnet werden, hatten nur die Region des Yarlung-Tals in Südtibet unter ihrer Kontrolle.[3]

Nr. Wylie-Transliteration Regierungszeit Tibetisch THDL-Transkription offizielle Transkription der VRCh andere Schreibweisen Pinyin Chinesisch
1 gnya khri btsan po ca. 400–300 v. Chr. གཉ་ཁྲི་བཙན་པོ Nyatri Tsenpo Nyachi Zainbo Nathri Tsanpo Nièchì Zànbù 聶赤贊布
2 mu khri btsan po མུ་ཁྲི་བཙན་པོ Mutri Tsenpo Muchi Zainbo Muthri Tsanpo Mùchì Zànbù 穆赤贊布
3 ding khri btsan po དིང་ཁྲི་བཙན་པོ Dingtri Tsenpo Tingchi Zainbo Dingthri Tsanpo Dīngchì Zànbù 丁赤贊布
4 so khri btsan po སོ་ཁྲི་བཙན་པོ Sotri Tsenpo Sochi Zainbo Sothri Tsanpo Suǒchì Zànbù 索赤贊布
5 mer khri btsan po མེར་ཁྲི་བཙན་པོ Mertri Tsenpo Mêrchi Zainbo Merthri Tsenpo, Metri Tsanpo Měichì Zànbù 美赤贊布
6 gdags khri btsan po གདགས་ཁྲི་བཙན་པོ Daktri Tsenpo Dagchi Zainbo Dagthri Tsanpo Dáchì Zànbù 達赤贊布
7 srib khri btsan po སྲིབ་ཁྲི་བཙན་པོ Siptri Tsenpo Sibchi Zainbo Sibthri Tsanpo Shīchì Zànbù 師赤贊布
8 gri gum btsan po ca. 200 v. Chr. གྲི་གུམ་བཙན་པོ Drigum Tsenpo Chigum Zainbo Drigum Tsenpo, Drigum Tsanpo Zhìgòng Zànbù 志共贊布
9 pu de gung rgyal / bya khri btsan po པུ་དེ་གུང་རྒྱལ།་བྱ་ཁྲི་བཙན་པོ Pude Gunggyel / Jatri Tsenpo Budê Kunggyai / Qachi Zainbo Pude Gungyal / Chatri Tsanpo, Chathri Tsenpo Bùdé Gòngjié 布德共杰
10 e sho legs ཨེ་ཤོ་ལེགས Esholek Êxolêg Esho Leg Àixuělè 艾雪勒
11 de sho legs དེ་ཤོ་ལེགས Desholek Dêxolêg Desho Leg Déxuělè 德雪勒
12 thi sho legs ཐི་ཤོ་ལེགས Tisholek Tixolêg Thisho Leg Tíxuělè 提雪勒
13 gung ru legs གུང་རུ་ལེགས Gungrulek Kungrulêg Gungru Leg Gǔrúlè 古茹勒
14 ’brong zhi legs འབྲོང་ཞི་ལེགས Drongzhilek Zhongxilêg Drongshi Leg, Drongsherlek Zhòngxièlè 仲謝勒
15 i sho legs ཨི་ཤོ་ལེགས Isholek Ixolêg Isho Leg Yīxuělè 伊雪勒
16 za nam zin lde ཟ་ནམ་ཟིན་ལྡེ Zanam Zinde Sanam Sindê Sanam Sinde Sànán Sēndé 薩南森德
17 lde ’phrul nam gzhung ལྡེ་འཕྲུལ་ནམ་གཞུང Detrül Namzhung Dêchü Namxung Detrul Namshung Déchǔ Nánxióng 德楚南雄
18 se snol gnam lde སེ་སྣོལ་གནམ་ལྡེ Senöl Namdé Sênoi Namdê Se Nölnam De, Senol Namde Sènuò Nándé 色諾南德
19 se snol po lde སེ་སྣོལ་པོ་ལྡེ Senöl Podé Sênoi Bodê Se Nölpo De, Senol Pode Sènuò Bùdé 色諾布德
20 lde snol nam ལྡེ་སྣོལ་ནམ Denölnam Dênoinam De Nölnam, Denolnam Dénuònán 德諾南
21 lde snol po ལྡེ་སྣོལ་པོ Denölpo Dênoibo De Nölpo, Denolpo Dénuòbù 德諾布
22 lde rgyal po ལྡེ་རྒྱལ་པོ Degyelpo Dêgyaibo De Gyelpo, Degyalpo Déjiébù 德結布
23 lde sprin btsan ལྡེ་སྤྲིན་བཙན Detrintsen Dêzhinzain De Trintsen, Detintsan Dézhēnzàng 德珍藏
24 to ri lung btsan ཏོ་རི་ལུང་བཙན Tori Lungtsen Dori Lungzain Tori Lungtsen Jié Duōrì Lóngzàn 結多日隆贊
25 khri btsan nam ཁྲི་བཙན་ནམ Tritsennam Chizainnam Thri Tsennam, Tritsanam Chìzànnán 赤贊南
26 khri sgra dpung btsan ཁྲི་སྒྲ་དཔུང་བཙན Tridra Pungtsen Chizha Bungzain Thri Drapung Tsen, Trida Pungtsan Chìzhā Bāngzàn 赤扎邦贊
27 thog rje thog btsan ཐོག་རྗེ་ཐོག་བཙན Tokjé Togtsen Togjê Togzain Thogje Thogtsen, Thogje Thoktsan Chìtuōjízàn 赤脫吉贊
28 tho tho ri gnyan btsan ca. 300 n. Chr. ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན Totori Nyentsen Totori Nyainzain Thothori Nyentsen, Tho-Tho-ri Nyantsan / Thori Nyantshal Chìtuōtuōrìníngxiè 赤脫脫日寧謝
29 khri gnyan gzungs btsan ཁྲི་གཉན་གཟུངས་བཙན Trinyen Zungtsen Chinyain Sungzain Thrinyen Sungtsan Chìníng Sōngzàn 赤寧松贊
30 ’brong gnyan lde ru འབྲོང་གཉན་ལྡེ་རུ Drongnyen Deru Zhongnyain Dêru Drongnyan Deru Thòngníng Déwū 仲寧德烏
31 stag ri gnyan gzigs / dmus long dkon pa bkra gshis སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་།་དམུས་ལོང་དཀོན་པ་བཀྲ་གཤིས Takri Nyenzig Dagri Nyainsig / Mülong Gonba Zhaxi Takri Nyansik, Tagri Nyensig / Müslong Könpa Trashi Dárì Níngsè 達日寧色
32 gnam ri srong btsan ca. 601–617 གནམ་རི་སྲོང་བཙན Namri Songtsen Namri Songzain Namri Songtsan Nánrì Sōngzàn 南日松贊
33 srong btsan sgam po 618–641 und 646–649[4] སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ Songtsen Gampo Songzain Gambo Songtsan Gampo, Songtsän Gampo Sōngzàn Gànbù 松贊幹布
34 gung ri gung btsan 650–655 གུང་རི་གུང་བཙན Gungri Gungtsen Kungri Kungzain Gungri Gungtsan Gòngrì Gòngzàn 共日共贊
35 mang srong mang btsan 649–676 མང་སྲོང་མང་བཙན Mansong Mangtsen Mangsong Mangzain Mangsong Mantsan Mángsōng Mángzàn 芒松芒贊
36 ’dus srong mang po rje 676–704 འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ Düsong Mangpojé Düsong Mangbojê Düsong Mangpo Je, Dusong Mangpoje Dùsōng Mángbōjié 杜松芒波杰
37 khri lde gtsug brtan / mes ag tshom 712–755[5] ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་།་མེས་ཨག་ཚོམ Tridé Tsugten / Mé Aktsom Chidê Zugdain / Mê Agcom Thride Tsugten / Me Agtshom, Tride Tsugtan / Me Agtsom Chìdé Zǔzàn 赤德祖贊
38 khri srong lde btsan 756–796[6] ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན Trisong Detsen Chisong Dêzain Thrisong Detsen, Trisong Detsan, Thrisong Detsän Chìsōng Dézàn 赤松德贊
39 mu ne btsan po 796–799[7] མུ་ནེ་བཙན་པོ Muné Tsenpo Munê Zainbo Mune Tsanpo Mùnài Zànpǔ 木奈贊普
40 sad na legs / mu tig btsan po / khri lde sron brtsan 799–815[8] སད་ན་ལེགས་།་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་།་ཁྲི་ལྡེ་སྲོན་བརྩན Satnalek Sadnalêg / Mudig Zainbo Sena Leg /Mutig Tsenpo / Thride Songtsen, Sadnalek Chìdé Sōngzàn 赤德松贊
41 khri ral pa can / khri gtsug lde btsan 815–836[9] ཁྲི་རལ་པ་ཅན་།་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན Tri Relpachen Chi Raibajain Thri Relpacen / Thritsug Detsen, Tri Ralpachen / Tritsuk Detsan, Ralpatschän Móurú Zànpǔ, Chìzǔ Dézàn 牟如贊普、赤祖德贊
42 glang dar ma / u dum btsan po 841–846 གླང་དར་མ་།་འུ་དུམ་བཙན་པོ Lang Darma / Udum Tsenpo Lang Tarma Lang Darma / Wudum Tsanpo, Langdarma Lǎng Dámǎ 朗達瑪

Siehe auch[Bearbeiten]

Literatur[Bearbeiten]

  • brag gdong bkras gling dbang rdor བྲག་གདོང་བཀྲས་གླིང་དབང་རྡོར་ / W. Tailing / Zhélún Wàngduō 哲伦•旺多: bod dbyin rgya gsum shan sbyar tshig mdzod བོད་དབྱིན་རྒྱ་གསུམ་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་ / Collection of Tibetan English Chinese Words / Zàng–Yīng–Hàn duìzhào xiǎo cídiǎn 藏英汉对照小词典. Beijing, Mínzú chūbǎnshè 民族出版社 1994, ISBN 7-105-02168-3, S. 174–178.
  • Erik Haarh: The Yar Luṅ Dynasty. A Study with Particular Regard to the Contribution by Myths and Legends to the History of Ancient Tibet and the Origin and Nature of Its Kings. G.E.C. Gad, Kopenhagen 1969.

Einzelnachweise[Bearbeiten]

  1. Haarh, Erik: Extract from "The Yar Lun Dynasty", in: The History of Tibet, hg. Alex McKay, Bd. 1, London 2003, S. 144.
  2. Haarh, Erik: Extract from "The Yar Lun Dynasty", in: The History of Tibet, hg. Alex McKay, Bd. 1, London 2003, S. 147; Richardson, Hugh: The Origin of the Tibetan Kingdom, in: The History of Tibet, hg. Alex McKay, Bd. 1, London 2003, S. 159 (und Herrscherliste S. 166-167).
  3. Kirkland, Russell: The Spirit of the Mountain, in: The History of Tibet, hg. Alex McKay, Bd. 1, London 2003, S. 183; Kollmar-Paulenz, Karénina: Kleine Geschichte Tibets, München 2006, S. 26-31.
  4. Eva K. Dargyay: Sangha and State in Imperial Tibet. In: Alex McKay (Hg.): The History of Tibet. The Early Period: to c. AD 850. The Yarlung Dynasty. RoutledgeCurzon, London / New York 2003, S.  428–441, hier S. 430.
  5. ibid.
  6. ibid.
  7. op. cit., S. 435.
  8. op. cit., S. 436.
  9. ibid.